सकाळी चिंतनगृहात जीवनावश्यक कृती करत असताना एक प्रश्न मनात आला. पुस्तकं काढावीत का ? . चिंतनगृहाचं एक वैशिष्ट आहे. सहसा इथे मनात आलेले प्रश्न उत्तर सापडून त्यावर निर्णय होईस्तोवर मनातून जात नाहीत. तसाच हा प्रश्नही ही मनात रेंगाळला. पुस्तकं काढावीत का ?. पुस्तकं काढणं सोपं नाही हो. तरीही काढावीत का ?. केलेल्या कृत्यावर स्वहस्ते पाणी सोडून मी चिंतनगृहातून बाहेर आलो. आणि मग असंख्य उपप्रश्न फेर धरून नाचू लागले. कषायपेयसेवन करताना तर या उपप्रश्नांनी भंडावून सोडलन. १. पुस्तकं काढावीत का ? घरचे , ओळखीचे काय म्हणतील ? २.नाही काढली तर आत्ता काही अडलय का ? ३. पुस्तकं काढण्याचा विचार मनात यावा इतपत काही घडलय का ? ४. नाही पुस्तकं काढली तर कुणाचं काही बिघडेल काय ? ५. पुस्तकं काढणं विचार सोपा असला तरी आपल्याला काढता येतील का ? ६. पुस्तकं स्वबळावर काढता आलं नाही तर कुणाची मदत मागावी लागेल काय ? ७. पुस्तकं काढण्यासाठी आवश्यक मानसिक तयारी झालीय काय ? ८. स्वबळावर पुस्तकं काढता आली नाही तर मदतीला कुणाला बोलवायचं ? ९.पुस्तकं काढायला मदतीला कुणाला बोलावलं तर येतील का ? १०. मरो ते पुस्तकं काढणं एवढा विचार केलाच पाहिजे का ?. इथे गरमागरम व्यवस्थित फुललेल्या रव्याचे, कांदाटॉम्याटोशेंगदाणेमिरचीकढीपत्तायुक्त उप्पीट समोर आले. उप्पीटाचे दोन घास उदरी स्थिरावल्यावर पुनश्च प्रश्नोपनिषदाला तोंड फुटले. ११. पुस्तकं काढण्यासाठी मदतीला आलेला निस्वार्थ वृत्तीने मदत करेल काय ? १२. कि या मदतीत त्याचाही स्वार्थ दडलेला असेल का ? १३.स्वार्थी वृत्तीने मदत करणारा आला तर त्याला मे़हनताना द्यावा का ? १४. मेहनताना देऊन त्याचे समाधान होईल का ? १५. मेहनतान्याऐवजी तो नफ्यात वाटा मागेल काय ? १६. मेहनताना असो वा नफा तो किती द्यायचा ? १७.हे देणं परवडेबल असेल काय ? १८. मुळात पुस्तकं काढून नफा मिळेल का ? १९. काढलेली पुस्तकं घेणार कोण ? २०. पुस्तकं काढली आणि ती घेतली तर ती कितीला द्यावीत ? २१. घेणा-याला पुस्तकं घेणं आपल्या नफ्यासहित परवडेल का ? २२. पुस्तकं काढलीच तर ती किती काढावीत ? २३. याबाबतीतही मार्गदर्शन घ्यावं का ? २४. मार्गदर्शन करणारा व्यवस्थित मार्गदर्शन करेल की दिशाभूल? २५. च्यामारी इतका विचार करण्यापेक्षा धाडकन काढलीच पुस्तकं तर काय हरकत आहे. या उपप्रश्नापाशी मी थबकलो. सारं आभाळ मोकळं झालं. ज्यानी दिली चोच, तोच देईल दाणा, सक्काळच्या रामपारी का उगा ठणाणा ? तुरंत भाच्याला फोन लावला. त्याचा होकार आल्यावर निर्णय झालाच. भाच्याला डगमगतं स्टूल पकडून ठेवायची मदत मागायची आणि असंख्य महिन्यांपासून माळ्यावर विसावलेली पुस्तकं काढायची. रद्दीत घालायला. चिंतनगृहात मनात आलेला प्रश्न उत्तर मिळून निर्णयाप्रत आलाच.